Parelduiken in de bijbel

Ontstopt

Bij Jesaja 65:1-2

Lang kan mijn zoontje de spanning niet verdragen. Hij is een jaar of twee en we spelen verstoppertje. Ik moet hem zoeken. Ik heb allang in de gaten waar hij zich verborgen houdt, maar voor de lol doe ik alsof ik hem niet kan vinden. Zoonlief houdt het niet uit. ‘Hier ben ik!’ Hij springt tevoorschijn. ‘Goeie plek, hè!?’ We lachen. ‘En ík maar zoeken!’ mopper ik. Hij stuift weer weg. ‘Nog een keer!’ Ik noemde het ‘ontstoppertje spelen’.

In het boek Jesaja komt God aan het woord en Hij is als zo’n jongetje van twee. Hij geeft zijn verstopplek op en laat zich vinden. Alleen is er in dit geval niemand die hem zoekt. ‘Ik was te vinden en ze hebben mij niet gezocht. Ik heb tegen een volk gezegd: ‘Hier ben ik! Hier ben ik!’ en het riep mijn naam niet.’ Ai. Pijnlijk. Heel pijnlijk. Je laat je vinden, maar niemand is naar jou op zoek.

Het snijdt door mijn ziel. Je bestaan doet er niet toe. Of je er bent of niet – het maakt niemand iets uit. Als je er niet bent, word je niet gemist. Als je er wel bent, word je niet gezien. Iedereen staat compleet onverschillig tegenover jou.

God is er. Hij laat zich vinden. Hij springt tevoorschijn uit zijn verstopplek. Maar wij zien hem niet als we op onszelf zijn gericht. Of op buitenkantige dingen: je mening over x, je oordeel over y, je gedachten over z. Of we zijn er zó van overtuigd dat God zus-en-zo is, dat we hem niet herkennen als hij pal voor ons staat, omdat Hij anders is dan wij ons voorstellen.

Wat zal God eenzaam zijn. Keer op keer stoot Hij zijn neus. Maar neemt Hij zich teleurgesteld voor om zich nooit meer te laten zien? Om zich voorgoed te verbergen in de eeuwigheid? Nee, daar is Hij te groots voor. Hij blijft het proberen. Hij blijft naar ons reiken. Wachtend op het moment dat wij verschillig geworden zijn.

Haarscheurtjes en barsten

Bij Lukas 9:24

Ooit iets meegemaakt dat een deuk in je ego sloeg? Vast wel, het leven gaat meestal niet zonder slag of stoot voorbij. Niet leuk – het doet zeer. Maar elke deuk is een kans.

Je ego. Die laag om je ziel. Bomvol meningen, oordelen, plannen, verwachtingen. Beelden van anderen en van jezelf. Beelden van God. Hoe langer je het hebt, dat ego, hoe groter het groeit. Hoe meer je het koestert en je je door zijn stem laat leiden – hoe meer verhard het raakt. Het wordt warempel een pantser. Een ondoordringbare laag om je ziel heen. Zo dik en hard, dat niemand, ook jijzelf niet, een blik kan werpen op wat daarbinnen leeft. Zelfs God bijt zijn tanden erop stuk. Hij krijgt geen grip op je. Heeft geen houvast.

Maar dan: werkloosheid, een mislukt huwelijk, ziekte. Je leven ligt in puin. Je verliest je toekomstplannen, je idealen, je bestaanszekerheid. En dat terwijl je je leven zo keurig op orde had en je schaapjes op het droge. Dat was tenminste mijn ervaring toen het leven ruim tien jaar geleden een stok tussen mijn spaken stak en me onderuit deed gaan. Ik verloor (tijdelijk) mijn gezondheid en moest toegeven dat ik niet kon waarmaken wat ik van mezelf verwachtte.

Ik ervoer het alsof ik mijn leven verloor. Maar dat was niet zo. Wat verloren raakte, waren beelden die ik van mezelf had. De verwachtingen, de plannen voor mijn toekomst, het ideale plaatje van mijn bestaan. Maar mijn leven verloor ik niet. Het was eerder zo dat ik het juist won. Want mijn ego, dat pantser om mijn ziel, was flink gebutst. En door die butsen ontstonden scheuren, barsten. En door die barsten kon het licht van God mijn ziel eindelijk binnenkomen. En dat licht bescheen en verwarmde me.

Het hoeft niet altijd heftig te gaan. De kleinste deuk maakt al een haarscheurtje. En ook daardoorheen vindt God zijn weg.

Een ongebroken bestaan, daar heeft God geen vat op. Hij scheert langs je heen. Maar een barst in je ego – dat is goed nieuws. Want nu kan zijn Licht je ziel bereiken.

Op vakantie gestuurd

Bij Jeremia 6:16

Ik moet van God op het strand liggen. En niet alleen ik, maar jij ook. Volgens de profeet Jeremia luidt het woord van de Eeuwige namelijk (in mijn eigen vertaling): ‘Staat stil op de wegen en ziet, vraagt naar de paden van eeuwig. Is deze weg de goede, gaat daarop en vindt een rustplaats voor uw ziel.’

‘Staat stil op de wegen en ziet.’ Stop met wat je aan het doen bent. Maak pas op de plaats. Neem de tijd om stil te staan en te kijken naar hoe je weg tot nu toe gelopen is en wat die weg met jou gedaan heeft.

‘Staat stil op de wegen en ziet.’ Ik weet niet hoe het jou vergaat, maar als ik op vakantie ben en op het strand van dat Italiaanse meer lig, dan gebeurt dat, vaak na de aanvankelijke onrust, vanzelf. Ik sluit mijn ogen en laat mijn gedachten gaan over het afgelopen jaar. Wat er goed ging, waarvan ik energie kreeg, waardoor ik me gevoed voelde – en wat er minder goed ging, moeizaam, wat weinig opleverde.

‘Staat stil op de wegen en ziet, vraagt naar de paden van eeuwig.’ Paden van eeuwig? Ja, paden van eeuwig. Paden die komen uit de eeuwigheid, uit het domein van de Eeuwige. Het pad dat God voor jou in gedachten heeft. Dat klinkt wellicht een tikje ouderwetsch, maar bekijk het eens zó. Ga jij een weg waarop je jezelf kunt ontplooien? Waarop je je kunt ontwikkelen? Ga jij een weg waarop jij de talenten die je gekregen hebt, kunt inzetten? Geef jij in het gaan van je weg antwoord op jouw roeping? Ga jij een weg die zegenrijk is – voor jou en voor de mensen om je heen?

Of een weg voor jou een goede is of niet – je merkt het gaandeweg. De goede weg gaan, zo zegt de Eeuwige volgens Jeremia, dat geeft rust voor je ziel. Een plek om thuis te komen, thuis te zijn, terwijl je onderweg bent. Dát is de vraag die ik me straks ga stellen: ben ik thuis in mijn werk, in mijn andere activiteiten, in mijn leven? Is de weg die ik ga een rustplaats voor mijn ziel?

Kortom: God stuurt mij op vakantie. Een goede zomer!

Als een kind op de arm van zijn moeder

Bij Psalm 131

Psalm 131 is ieniemienie. Drie verzen kort. Maar van een schóónheid! ‘Ik ben stil geworden, ik heb mijn ziel tot rust gebracht. Als een kind op de arm van zijn moeder, als een kind is mijn ziel in mij.’

Je ziel als een kind van anderhalf, hooguit twee jaar oud. Nieuwsgierig naar alles. Bestuderend, onderzoekend, experimenterend. Een kind dat eropuit gaat, op ontdekkingsreis door de wereld. Maar o wee, soms is die wereld wel een beetje groot. Al die indrukken, al die ontdekkingen. En wat doet een kind dan? Het zoekt geborgenheid bij papa of mama. Even op de arm, even op schoot. Even in de veiligheid en de vertrouwdheid.

Het je kunnen wentelen in geborgenheid is noodzakelijk in het leven van een kind. In die armen van moeder, waar liefde te vinden is en geborgenheid, troost en veiligheid – in die armen vindt een kind rust. En het mooie is, een kind voelt haarfijn aan wanneer het weer ‘opgeladen’ is. Het klimt er vanzelf ook weer uit. Op zoek naar nieuwe ervaringen. Maar die rust, die is nodig. Een wezenlijke stap in het proces van groei.

Dat groeiproces stopt nooit. Het leven biedt telkens nieuwe ervaringen om van te leren, om aan te groeien. Kansen om jezelf te ontwikkelen. De wereld wordt steeds een stapje groter, ook als je volwassen bent. Volgroeid ben je nooit.

Maar hoe zit dat met jouw ziel? Dat kind van anderhalf, hooguit twee jaar oud? Kun je die aan het eind van een dag vol indrukken op je arm nemen en veiligheid bieden? Troost, vertrouwdheid, geborgenheid? Rust?

Gun het jezelf. Neem je ziel op je arm, zoals je dat zou doen bij een kind van twee. Bekijk haar met milde ogen, zie hoe vol ze is van alles en hoe ze jouw geborgenheid nodig heeft. Laat haar helemaal tot rust komen. Word stil.